Mostrando entradas con la etiqueta lectura. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta lectura. Mostrar todas las entradas

15/6/26

Lecturas compartidas

 Hoxe traémosvos un recopilatorio de imaxes de diferentes momentos de lectura compartidos entre grupos de alumnado de distintas aulas, ciclos e etapas. Xeralmente son os e as maiores do cole as que visitan as aulas dos máis pequenos, tanto de infantil como do primeiro ciclo de primaria coa finalidade de lerlles un conto. Esta actividade ten múltiples beneficios tanto para os lectores como para o público que escoita as súas historias. É indudable o lazo que se xera entre o alumnado e é enriquecedor cando desenvolven a empatía para escoller un conto adaptado á idade e aos gustos dos que escoitan, é favorecedor da competencia lectora do que le en voz alta, do que modula a voz, do que se aprende as pausas, dos que xesticulan e dramatizan as lecturas... Coñecen así maior número de contos e amplian o seu repertorio á vez que se mergullan en novos mundos e abren os seus horizontes.










24/10/20

DÍA DA BIBLIOTECA

Nesta data celebramos o día do saber, da imaxinación, do pracer, do estudo, da cultura… Conmemoramos neste día 24 de outubro o Día da Biblioteca.

A iniciativa desta conmemoración remóntase a 1997, onde a asociación Española de Amigos do Libro Infantil e Xuvenil, co apoio do Ministerio de Cultura, promove esta homenaxe ás bibliotecas tras a destrución da biblioteca de Saraxevo en 1992 durante o conflito balcánico. Querían con isto retratar e resurxir a importancia da biblioteca como lugar de encontro de lectores de todas as idades, como lugar de convivencia, de formación e de cultura.

Certo é que as bibliotecas achegan o poder da lectura a tódolos públicos, independentemente da súa idade, posición e condición social, facendo que a cultura esté ao alcance de todos, e converténdose así nun axente igualitario da nosa sociedade. Hoxe en día as bibliotecas contan con recursos tanto en papel como dixitais, dotando aos usuarios da posibilidade de desenvolverse e acceder a tódolos contidos do mundo actual.

No eido educativo a biblioteca non fai mais que apartacións positivas ao noso colectivo. Convértese nun lugar de pesquisas interminables e saciador de curiosidades, nun lugar máxico onde perderse atopando libros, nun espazo de reflexión e aprendizaxe…  dándolle a posibilide a tódolos alumnos e alumnas de sentir voar a súa mente con cada parágrafo, con cada páxina… sendo cada libro unha viaxe a súa fantasía onde o único límite que teñen é a propia imaxinación.

Gozar do silencio exterior que rodea unha lectura chea de voces, persoaxes e aventuras, onde a inmersión lectora fará que perdas a noción do tempo, tempo o cal posibilitou vivencias e viaxes que na realidade física serían imposibles.


Vive mais, únete ao apaixoante mundo da lectura!






1/10/20

A lectura alimenta as caldeiras do cerebro

Ler non é un gran placer. ÉCHE UNHA obriga moral. Para pensar e reflexionar. E pescudar ata chegar ás propias conclusións. Tamén para gozar. Para perderse na viaxe interminable dun libro, extensión da imaxinación e da memoria, dicía Borges. Importante é o camiño, a festa do verán, xoias e perfumes no mercado de cada porto, cantan os versos de Kavafis. Todo o que atesoura a viaxe é preferible a Ítaca. Case é o itinerario que percorre entre as follas cada libro.

Ler é unha necesidade. Se non lemos, como imos aprender a escribir? Se non sabemos escribir, como imos pensar? E se non sabemos pensar, xamais chegaremos a ser humanos. No corazón do libro late o rumor do poderoso silencio. Percorres inéditas sendas do pensamento. Descobres o mundo e tamén o mundo dos outros. E se persistes, ata os propios adentros.

A cunca das mans que sosteñen o libro énchese co dourado po da beleza, a textura do tempo, todos os aromas dos ociosos paseos polo xardín das palabras. E que máis? vestidos adolescentes da primavera, a morna luxuria do sol, todas as esculturas que desnuda o inverno, o viño novo do outono. E que máis? Ulises e Safo. A estilizada beleza de Nefertiti e os seis mil crucificados con Espartaco. Cervantes da man de Shakespeare. A tantos filósofos desfalecidos na procura da verdade. Nos libros late o medo que queimou a bruxas que só querían ser mulleres. Figuras como Gandhi, a nosa Rosalía, Marie Curie, Olof Palme vivirán sempre nos libros.

E que máis? A pólvora dos canallas. Versos quentando o corazón. Dragóns nos contos infantís. Bolboretas e todas as alas do ceo. Soños. E realidades: en 2018 editáronse 62.180 títulos. Medran os lectores aínda que un 38,2% non le nunca. Mágoa, pero ler, como amar, non soporta o imperativo.

Non poden gañar os desprogramadores do cerebro, ese big bang con cen mil millóns de neuronas. Enleadas en billóns de sinapses, nelas aniña a intelixencia e a fantasía. E os odios. As pulsións do sexo e os latidos da solidariedade. Creatividade para recrear un mundo onde importan todas as veciñanzas dos seres vivos.

Cada libro éche unha viaxe a rexións xamais visitadas. Por exploradores vacinados contra as enfermidades dos fundamentalismos, ou o camiño unidireccional. Do fascismo, ou o matonismo da violencia e do odio. Do fanatismo ou nada máis que a miña verdade. Por iso, a primeira lección do ler é a dúbida razoable. A lectura alimenta as caldeiras do cerebro. Contra os manipuladores e sicofantes e a feligresía onde medra o ruído, os berros, os fanatismos inventáronse os libros. Son baratos. Gratuítos nas bibliotecas públicas. Nunca excesivos. Duran toda a vida. Sempre volvemos a eles. Algúns terán un lugar privilexiado nos faiados da memoria.

Si, ler non é un gran placer. É moitísimo máis. E tamén un gran placer.

Un artigo do amigo

 

14/9/20

A biblioteca escolar e o conto do home que tiña mala sorte

https://www.edu.xunta.gal/biblioteca/blog/?q=node/1347 

E que non sexa por dicilo unha vez máis ...

Reflexións de Cristina Novoa no monográfico Notas para a biblioteca escolar do Programa biblioteca escolar "puntedu" do Departament d´Educació da Generalitat de Catalunya.

"A biblioteca escolar é unha oportunidade para un sitema educativo en busca de respostas a necesidades  antigas e emerxentes, que demostrou a súa capacidade de resiliencia e a súa contribución á mellora das aprendizaxes e das prácticas pedagóxicas nos centros."

"Para que unha biblioteca escolar poida exercer de axente transformador no centro ten que cumprir unha serie de requisitos:

  1.  Atención ao espazo como facilitador de experiencias.
  2. Renovación dos equipos de acceso e tratamento da información.
  3. Actualización constante da colección.
  4. Biblioteca física e biblioteca virtual.
  5. É imprescindible un equipo de apoio, interdisciplinar.
  6. Ha de contar cun orzamento propio.
  7. Toda a súa actuación ha de estar vinculada á adquisición dos contidos e competencias curriculares.
  8. A alfabetización informacional e mediática ha de ser un dos seu sprincipais obxectivos."

"Unha biblioteca escolar viva, activada, é un organismo resiliente que é capaz de adaptarse ás situacións máis confusas, repensar e saír adiante. Así o estamos vendo neste ano 2020, en múltiples experiencias de bibliotecas escolares galegas..."

 

http://xtec.gencat.cat/web/.content/projectes/biblioteca/biblioteca-escolar-en-el-segle-xxi/documents/6_novoa.pdf


7/9/20

Confío nas mestras. Vicenç Arnaiz


 Me mantengo optimista porque confío en la mayoría de maestras y de familias.


La educación que queremos s se fundamenta en la calidad de las relaciones y en saber poner a los niños y a las niñas en el centro de la reflexión.

La calidad de la innovación educativa se fundamenta en estar atento en como cada niño vive la relación con el mundo y buscar como acompañarlo.

El profesorado y las familias han sido siempre quienes han promovido las mejores prácticas educativas.

Las familias se reinventaron en el confinamiento.

La mayoría de maestras saben que su profesión no tiene que ver con conseguir que los niños se adapten a su programa sino que reinventan planes para que cada uno de ellos se sepa singular.

De los buenos maestros he aprendido que a las familias le ayuda que no les traspasemos nuestro malestar ni nuestras incertidumbres sino que necesitan sentir la escuela como un entorno encalmado, seguro y protector.

He visto como los buenos maestros reciben a los niños contagiando optimismo, calma y afectos. Convierten las inquietudes en diálogos e investigación. Apaciguan el temores con ternuras e ilusiones.

Los cuentos siempre hablan de retos, peligros, obstáculos, temores, tristezas... También hacen presente el amor, el esfuerzo, el ingenio, el coraje, la complicidad, la tenacidad,

2/6/20

Fame de amig@s: Vicenç Arnaiz


Traemos aquí un esrito de Vicenç Arnaiz. Algúns de nós tivemos a sorte de  coñecelo porque formou parte da nosa formación en Preescolar na Casa. Era a nosa referencia nas illas Baleares como o Preescolar na Casa o era a nivel estatal.
Naceu en Ciutadella ( Menorca). Licenciado en Psicoloxía, traballou case sempre no ámbito da educación infantil. Desde 1988 traballa no Equipo de Atención Temperá de Menorca. É colaborador habitual de revistas educativas de ámbito estatal e adoita ser requirido para facer cursos, relatorios, seminarios..., centrados no ámbito da afectividade e o sufrimento dos nenos e nenas, as oportunidades da vida familiar, o sentido e os obxectivos da educación, etc. 


 Moitos nenos teñen fame de amigos. Están anémicos por carencia de dose de amizade.
Setenta e cinco días de corentena son suficientes. Están tristes! O seu ton emocional decae e, en consecuencia o cerebro baixa a súa actividade!
Síntomas? Case nada os motiva, apáticos. Desinterese polo xogo e cánsanse pronto de todo. 
Perderon creatividade. Aumento de desexo de distraerse coa televisión. Decae a capacidade de esforzo e de concentración… 
Descobren unha nova espontaneidade que non coñecen entre os adultos. Ven a outros que teñen unha gama de emocións parecidas á súa e marabíllanse percibindo tonalidades emocionais que os convidan a novos descubrimentos.
A miúdo cantan xuntos, empoleiranse xuntos, comen xuntos, dormen xuntos, ás veces choran xuntos e sobre todo rin xuntos. Corren e ata caen xuntos. 
Descobren que a outros lles suceden cousas que pensaban que só os pasaba a eles. Moitas veces o “ti tamén?” é o inicio dunha relación singular.
Estas semanas leo a miúdo escritos con mirada de adulto que insisten que a escola é para ensinar e para aprender.
A escola, para os nenos e as nenas, é sobre todo un lugar para descubrir a amizade e para estar cos amigos.

24/4/20

Francesco Tonucci

"Si el virus cambió todo, la escuela no puede seguir igual"

El reconocido psicopedagogo italiano considera que la cuarentena para prevenir la propagación del COVID-19 no hace más que dejar al descubierto que la escuela no funciona; pero, al mismo tiempo, es una oportunidad única para que los niños y las niñas aprendan cosas nuevas Fuente: LA NACION

21 de abril de 2020  
El reconocido psicopedagogo italiano, Francesco Tonucci, no tiene dudas: la cuarentena para prevenir la propagación del COVID-19 puede ser una oportunidad única para la escuela, las familias y, principalmente, los niños y las niñas. " Muchos no se han dado cuenta de que el colegio no funcionaba desde antes, pero en esta situación se nota mucho ", sostiene el investigador del Consejo Nacional de Investigación Italiano y responsable del proyecto internacional "La ciudad de los niños y las niñas", para quien la pregunta más importante para hacerse hoy es "si es posible hacer lo mismo de siempre, cuando todas las condiciones han cambiado".
¿Cómo sacarle el jugo al aislamiento obligatorio y convertirlo en una experiencia pedagógica enriquecedora? La respuesta, para Tonucci, es sencilla : convertir la casa en un "laboratorio" donde los padres sean los asistentes de los maestros y en el que cada espacio, desde la cocina hasta un cajón de fotos viejas, se convierta en la oportunidad de aprender algo nuevo.
-¿Cuáles considera que son las falencias de la escuela que la cuarentena deja al descubierto?
-No es difícil imaginar que cambió todo. Este es el punto de partida. Si cambió todo, la escuela no puede seguir igual que antes. La contradicción que yo encuentro es que la escuela quiere demostrar que se puede seguir como antes y sigue siendo una institución de clases y deberes, donde lo único que se modificó fue el medio: en lugar de ser presencial, se hace de forma virtual. Ahí aparecen preguntas como si se puede estar tantas horas seguidas frente a la pantalla, si todos los niños son capaces de hacer los deberes de esa forma o si tienen la tecnología adecuada para ello. Pero desde mi punto de vista, la pregunta más importante es si es posible hacer lo mismo de siempre, cuando todas las condiciones han cambiado.
-¿Cómo debería transformarse y adecuarse la educación en este contexto?
-Albert Einstein solía decir: "Si tienes deseos de cambio, no puede seguir haciendo lo mismo". También decía que las crisis pueden ser una gran oportunidad para las personas y los países, porque conllevan cambios. Si la escuela estaba contenta y satisfecha acerca de cómo funcionaba, entiendo que buscará seguir igual. Pero, desde mi mirada, ya no funcionaba antes, porque, muchas veces, es una institución que se hace a pesar de los alumnos: todo se decide desde afuera y sin tenerlos en cuenta. Los niños prácticamente no existen, no aparecen en sus preocupaciones. Hay reglamentos, programas, libros de textos y ninguno de estos instrumentos interroga los alumnos preguntándoles qué quieren hacer, cuáles son sus deseos, aptitudes y capacidades. El artículo 29 de la Convención de los Derechos del Niño, que en la Argentina tiene jerarquía constitucional, dice que el objetivo de la educación debe ser el desarrollo de las capacidades y aptitudes de los alumnos hasta el máximo nivel posible.
-¿De qué forma se aplica en tiempos de aislamiento obligatorio? ¿Cómo aprovechar al máximo esta situación para que los chicos y las chicas puedan seguir aprendiendo?
-Mi propuesta puede ser considerada casi banal: si la escuela la tenemos que hacer en casa, aprovechamos la casa. Que el hogar se considere un laboratorio y los padres, asistentes del laboratorio. Así, podemos afrontar además un segundo tema: no solo la escuela no funcionaba bien antes, sino que vivía en un conflicto constante con la familia, que siempre está lista para denunciar al colegio. Ahora, la situación es nueva, la escuela se hace en familia, en casa. Es necesario que le pida a los padres que ayuden a los niños y las niñas a comprender y conocer cosas que no conocen, por ejemplo, cómo usar las máquinas que hay en el hogar para vivir experiencias nuevas: poner la ropa a lavar o secar, planchar, coser botones, desmontar un enchufe. Todo de forma segura y asistidos por los padres, por supuesto. En definitiva, conocer este mundo que es el de la casa haciendo operaciones que muchas veces los niños no hacen y, cuando empiezan a hacerlas, solo las hacen las niñas porque se consideran tareas femeninas.
-¿Qué otros espacios del hogar puede ser útiles para aprender nuevas habilidades?
-La cocina, por ejemplo, es un laboratorio de química: no hay duda de eso. Allí se pesan los ingredientes, se mezclan, hay que cocinarlos usando distintos métodos. Me gustaría que la escuela le propusiera a los chicos, por ejemplo: "Para mañana, cada uno tiene que preparar una salsa, según la costumbre de cada familia. Luego, hay que compartirla, valorarla entre todos los miembros del hogar y escribir una receta". De esa forma, se están tratando muchas disciplinas típicamente escolares, como física, química y literatura, pero de una forma distinta. Otro ejemplo es la historia: los cajones de la casa están llenos de historia, la de los niños, a través de fotografías y desde su nacimiento. Con los padres, las pueden recorrer juntos, ponerlas en orden, hacer líneas de tiempo y, con todo eso, cuando vuelvan a clase pueden hacer un libro con la historia de cada alumno.
-Sin dudas, esta es una experiencia inédita no solo para los adultos, sino también para los chicos y las chicas. ¿Cómo podemos ayudarlos a "pasar en limpio" sus emociones en un contexto tan particular?
-Una buena manera sería que la escuela le sugiera a cada niño o niña hacer un diario. Estos niños están viviendo una experiencia que esperamos sea única en su vida. Ellos no verán la hora de que termine para olvidarla, pero yo creo que sería una lástima que lo olviden, porque están viviendo experiencias y sentimientos raros en un mundo pequeño, que es la casa. El otro día hablé con el Ministro de Educación de la Argentina [Nicolás Trotta] y me decía que le envío cuadernos a los niños. Sería bueno que uno de esos cuadernos sea para un diario personal y, si los chicos quieren, que sea secreto, porque tienen derecho a una vida íntima, reservada. Quizás la escuela pueda preguntarse: "Si es secreto, ¿cómo puedo evaluarlo?". Bueno, no lo evalúa: lo regala a los niños. Cuando hablo con los chicos y las chicas siempre les digo que hacer un diario vale la pena, porque dentro de muchos años lo van a poder leer con sus hijos y será una gran emoción.
-Usted suele decir que la escuela no consigue promover el hábito de la lectura en los niños, ¿por qué?
-La escuela nunca alcanza a obtener un amor por la lectura y esto es un fracaso que yo denuncio siempre, una gran falta, porque sería el regalo más grande que podría hacer a sus alumnos y alumnas: darles el amor, placer, gusto, la necesidad de la lectura. Pedirles que aprovechen este tiempo para leer libros es fundamental: cualquiera, los que encuentren en casa, no importa que sean para adultos siempre que los padres los aprueben. Si en el hogar no hay libros, que la escuela encuentre la manera de hacérselos llegar. Es importante que puedan leerlos no para hacer resúmenes o fichas, sino como regalo, no como un deber. Si quieren, pueden luego compartirlo con los maestros, hacer por ejemplo un debate sobre qué les pareció lo que leyeron.
-Como padres, ¿qué puede hacerse para fomentar ese hábito?

-Un hábito especial puede ser la lectura en familia: que todos los días se busque un horario, puede ser media hora, y un rincón de la casa donde se lea un libro juntos, en voz alta, como si fuera un espectáculo teatral, una telenovela. Un poco cada día hasta terminar un libro y luego empezar otro. Estoy convencido de que estas son experiencias de gran valor emocional y, por lo tanto, educativo, que puede aprovechar la escuela, porque la buena escuela es la que se construye sobre el mundo de los niños. En este momento, el mundo de los niños es pequeño: su casa. Si se hace esta experiencia y se aprende a implementarla, cuando se termine la cuarentena se puede seguir haciendo una escuela de este tipo sobre el mundo grande: la calle, el barrio, la ciudad. En definitiva, el mundo donde deberían vivir su vida los niños y las niñas, que no es solamente su casa ni su escuela.
https://www.lanacion.com.ar/comunidad/francesco-tonucci-si-virus-cambio-todo-escuela-

12/4/20


No quiero volver a la normalidad

Siento que no se habla de lo importante. No se trata de vencer al coronavirus, ni siquiera de cómo voy a sobrevivir este mes. Se trata de cuestionar nuestro modo de vida para poder seguir viviendo más allá de un mes, de un año o una década
Envía tus experiencias, denuncias o reivindicaciones a esta dirección de correo: historiasdelcoronavirus@eldiario.es
Carlos Candel
11/04/2020 - 20:29h
Pues yo, lo siento, pero no quiero volver a la "normalidad". No anhelo volver a las caravanas diarias para ir al trabajo, a pasar menos tiempo con mi familia, ni a ver la "boina" negra amenazando el cielo de Madrid, a una educación segregadora y con ratios insostenibles, a la precariedad de la Sanidad, al elitismo de que gane más el que más dinero sea capaz de producir menospreciando labores tan fundamentales en este crisis como las de limpiar, reponer o entregar productos, cuidar a los mayores... Detestaría regresar a la orgía de consumismo compulsivo y sin sentido que nos hacía comprar productos innecesarios y de mala calidad, fabricados en países pobres por personas pobres en condiciones de semiesclavitud, para que otros puedan seguir acumulando sus riquezas, sólo por el hecho de que esas prendas son baratas y de temporada.
Tampoco quiero recuperar esa proximidad ficticia que nos hacía llamar de vez en cuando y casi rutinariamente a nuestros familiares más cercanos, sin importarnos realmente por sus vidas; ni a cruzarme de nuevo con los vecinos en el ascensor sin mirarnos a los ojos y sonreírnos, conscientes de que la vida nos pasa a todos. Ni a seguir viviendo ajeno al resto del mundo, encapsulado en mi "privilegiado" modo de vida. Ni a continuar viendo a los inmigrantes con miedo, como enemigos a los que hay que cerrar el paso con concertinas o muros. No, no quiero volver a la normalidad de la que todo el mundo habla.
No deseo seguir mirando para otro lado y fingir que no pasa nada, que estamos bien, que todo va a salir bien. No quiero resignarme a aceptar que todo se arregla con una vacuna o con una aplicación de geolocalización en el móvil que controle todos nuestros pasos. No quiero seguir escuchando excusas para no hablar de lo importante. No puedo tolerar que haya quienes, por sus propios intereses, mantengan el discurso del negacionismo, pero pretendan mantener las políticas del darwinismo social que están provocando más pérdidas humanas. Volver a esa normalidad en la que se siguen talando árboles y seguimos destruyendo la biodiversidad, en la que seguimos destruyendo el planeta y a gran parte de la humanidad con guerras y explotación por fines económicos. No quiero seguir promoviendo la desigualdad y la injusticia, el abuso al que estamos sometiendo a otras especies animales. Ni pensar que el cambio climático nos queda muy lejos.
Estos días vemos en los medios de comunicación algunas noticias sobre la recuperación de los peces en los canales de Venecia, los delfines en los puertos de Cagliari o el regreso de especies en vías de extinción a algunas costas. Y parece que todo esto fuera una consecuencia anecdótica de lo que nos sucede. Como un "anda, mira, qué bonito" que nada tiene que ver con nuestra forma de vida, con nuestra propia supervivencia. No quiero volver a la normalidad de playas colonizadas por sombrillas, canales turbios y puertos contaminados. Esto no es una anécdota, es sólo un reflejo de lo que nos pasa. Y lo que nos sucede es que no sólo podemos perder nuestra forma de vivir, sino que está en riesgo la vida de muchas personas, tal y como han estado alertando muchos científicos durante estos últimos años. 
Siento que no se habla de lo importante. No se trata de vencer al coronavirus, ni siquiera de cómo voy a sobrevivir este mes. Se trata de cuestionar nuestro modo de vida para poder seguir viviendo más allá de un mes, de un año o una década, y de que nuestros hijos, hijas y aquellos que están por venir también puedan hacerlo. Y, para ello, lo que debería de estar encima de la mesa es que no podemos seguir consumiendo de esta forma.
No podemos seguir devastando los bosques para plantar cereales que dan de comer a los animales de los que nos alimentamos; ni explotándolos en granjas en condiciones de extrema insalubridad que aumentan los riesgos de causar enfermedades; ni sacrificarlos en espacios de tiempo cada vez más cortos que provocan que los virus necesiten aumentar su agresividad y la velocidad de transmisión para continuar con sus ciclos vitales; ni contribuyendo a mercados negros de especies exóticas sólo por el capricho de tener en casa un raro animalito que decora muy bien mi habitación, y cuya presencia no hace más que acercarnos (a nosotros y a nuestros animales) a enfermedades de las que ni habíamos oído hablar y que ahora amenazan con romper de un plumazo todo lo construido; ni utilizando cada día transportes que, a causa de quemar combustibles fósiles, lanzan al aire agentes contaminantes que son los perfectos vehículos de propagación de agentes patógenos por todo el mundo; a seguir plastificando el mar y nuestros acuíferos, plásticos que terminan degradándose y formando parte de la sal que condimenta nuestras comidas o del agua mineral embotellada que bebemos porque la del grifo no nos parece suficientemente fiable...
Porque el coronavirus pasará, más tarde o más temprano. Y no se trata de ser catastrofista, los hechos acontecidos no nos permiten seguir negando las evidencias, que a estas alturas ya parece que se quedaron cortas. Todo apunta a que vendrán nuevas pandemias, a que el calentamiento global ya está aquí y no estamos haciendo nada para amortiguar su efecto imparable. Y seguimos sin hablar de lo importante: ¿qué vamos a hacer para NO volver a la normalidad? ¿Qué vamos a cambiar para garantizar nuestra supervivencia y evitar el sufrimiento de tantas personas?
Sé que esta crisis va a traer unas consecuencias nefastas, sobre todo para los más vulnerables. Y sé que es difícil pensar en todo esto cuando estás afectado por un ERTE o corres el riesgo de tener que cerrar tu empresa familiar. Y mucho más aún si has perdido a alguien y no has podido despedirte, o tienes a alguien a quien quieres enfermo y completamente aislado en el hospital o en un pabellón de un recinto ferial. Sé que es difícil imaginar una normalidad que no sea de la que venimos. Pero habrá que ser creativos. Porque lo que no hemos entendido es que no vamos a volver a "lo de antes", porque cuando podamos salir, tendremos heridas. Algunos habrán perdido a sus seres queridos, otros sus empleos y otros sufrirán aún más precariedad y recortes en sus libertades con la promesa de mantener nuestro "ideal" estilo de vida. Un estilo de vida que, por supuesto, es mejor que en otros lugares del planeta.
Desde luego, y lo es no porque aquí seamos mejores o tengamos más suerte, sino porque nuestro estilo de vida depende en gran medida de su precariedad y de su pobreza. ¿O pensamos que nuestros móviles, nuestra ropa, nuestros coches, nuestras verdura. costarían lo mismo si quienes las producen vivieran en las mismas condiciones que nosotros? Podemos seguir mirando para otro lado, como lo hemos hecho hasta ahora, podemos seguir queriendo "volver a la normalidad", pensar que la Covid-19 es una pequeña anomalía en nuestro camino. Lo que no hemos comprendido es que eso ya no es posible. De esta forma, lo único que conseguiremos es alargar el desastre, posponiendo un sufrimiento que nos va a ir llegando a cuenta gotas y que, al igual que en el experimento de la rana escaldada, cuando nos queramos dar cuenta, ya no habrá marcha atrás.
Por eso, me gustaría que no volviéramos a la normalidad, que no cayéramos en el fatalismo de que no se puede hacer nada, de que ya está todo decidido. Puede que así sea, pero me resisto a ello. Y una vida distinta, una vida que garantice nuestra supervivencia de verdad, que ponga por delante el bienestar de las personas y el cuidado mutuo a la acumulación de capital, que apueste por la Naturaleza y no la destrucción de ésta, no tiene por qué ser peor que la normalidad que vivíamos antes del confinamiento. Quiero salir de casa, no voy a negarlo, como todo el mundo, y ver al resto de mi familia y a mis amigos, pero no quiero que el coste de mi libertad, de todas nuestras libertades, se salden con una condena mucho mayor a corto o medio plazo. Tendrán que cambiar muchas cosas, eso sí: nuestra relación con el medio ambiente, con el consumo, con las comunicaciones... Y quizás tengamos miedo, pero espero y deseo no volver a la normalidad.

6/4/20

Catherine L´Ecuyer: «Los niños no se van a morir por perderse dos o tres meses de clase»
«Mandar vídeos y fichas por plataformas virtuales en la etapa infantil es un despropósito», apunta la divulgadora, que considera que el confinamiento nos puede ayudar a valorar lo que tenemos: «Después, nos sorprenderemos como nunca, lo veremos todo como si fuera la primera vez»
04/04/2020
 Autora de los bestsellers Educar en el asombro Educar en la realidad, madre de cuatro hijos, Catherine L’Ecuyer (Quebec, 1974), asegura que «saldremos distintos» de la crisis del coronavirus. «Cuando nuestros hijos tienen todo lo que quieren sin tener que esperar, tienden a dar todo por supuesto, una actitud contraria al asombro. Ahora, hay restricciones y los recursos están limitados, es un tiempo para la templanza. Eso ayuda a valorar lo que tenemos y a agradecerlo. Agradecemos la salud. Después del confinamiento, nos asombraremos como nunca, porque veremos todo como si fuera la primera vez», dice la divulgadora.

-¿Cómo les explicamos a nuestros hijos lo que pasa buscando el equilibrio entre el realismo y la calma?
Los niños no deberían estar escuchando las noticias, sino enterarse de lo que pasa por nosotros. Deberíamos poner los filtros convenientes cuando se lo explicamos, en función de su edad. Antes de los 6 años, no tiene mucho sentido dar mucha información. En la etapa de primaria, podemos explicarles que hay un virus que está enfermando a muchas personas y que nos quedamos en casa porque no es momento para enfermarse, porque los médicos están muy ocupados ahora atendiendo a los enfermos. Así, el día que alguien de la familia se enferme, no lo recibirán como una sentencia de muerte. De hecho, no lo es. Con esto no digo que no sea grave, pero no podemos transmitir una sensación apocalíptica a nuestros hijos, llevándolos a pensar que nos vamos todos a morir cuando no es así.
-Bélgica recomienda la actividad al aire libre, hay otros países que permiten salir con los niños. Las diferencias en las políticas de los distintos gobiernos del mundo nos invitan a plantearnos si los niños necesitan consideración o medidas aparte. ¿Son los olvidados de esta crisis?
-Está claro que sería ideal poder salir un rato con ellos, pero los niños son vectores de contagio y casi siempre asintomáticos. Ojalá los expertos (epidemiólogos y psicólogos) puedan conversar serenamente juntos sobre los pros y los contras de forma abierta y públicamente. Pero el clima politizado hace que las decisiones se tomen a puerta cerrada pidiendo unidad, sin entender el trasfondo de las mismas. En cualquier caso, al margen de esas consideraciones, es importante entender que los niños no reaccionan como nosotros a estas situaciones.

-¿Llevan, realmente, mejor ellos que nosotros esta situación?
-Los niños tienen una capacidad de adaptación que no tenemos los adultos. Y hay estudios que sostienen que no sufren ataques de pánico como los adultos, entre otros motivos porque no son capaces de procesar cognitivamente la noción de «pérdida de control». Buscar el control es propio del adulto, no del niño. En una situación de alarma, el niño mira al principal cuidador y se siente protegido por él. Los niños asumen -por el mero hecho de ser niños- que no están en control de nada. Se ven reflejados en nuestra mirada, y es esa mirada la que contribuye a construir su memoria biográfica, su sentido de identidad. Si estamos angustiados, lo serán; si estamos alegres lo serán. Su estado de ánimo no depende de las circunstancias, sino de lo que ven en nuestros ojos. Ese mecanismo de la naturaleza nos recuerda que los padres somos los primeros educadores. Algunos han sugerido que no dejar salir a los niños sería adultocéntrico. No sé si es cierto, puede también serlo el pedir salir con los niños porque el adulto «no puede más con ellos». Hemos de aprender a convivir en familia, cuando un niño grita y corre en casa, no siempre es porque se porta mal, está haciendo lo propio del niño. Entender esto lo cambia todo.
"Hemos de aprender a convivir, cuando un niño corre o grita en casa no se porta mal, hace lo propio de un niño"

-¿La situación actual no es mucho peor para ellos que sus habituales agendas de ejecutivo estresado?
-Es mucho peor desde el punto de vista psicológico, para el apego seguro, dejar a un niño en un parvulario desde los 4 meses que tenerlo 4 meses confinado con sus padres. Pero es demasiado políticamente incorrecto decirlo...
-¿Qué te parece la propuesta de enseñanza telemática de la ministra Celaá, de mandar deberes por el móvil?
-El hecho de mandar deberes a los alumnos por el móvil denota una falta grande de entendimiento de lo que implica el acto de enseñar y de aprender.
-En el encierro, ¿también se enciende la curiosidad del niño, el asombro?
-El asombro es no dar nada por supuesto. Ahora, hay restricciones y los recursos están limitados. Es una oportunidad para valorar lo que tenemos.
-¿Cómo podemos organizarnos para teletrabajar atendiendo a los niños y la casa, todo junto y revuelto?
-No comprendo lo mal que se está gestionando esa crisis. Y no estoy hablando de partidos políticos; hablo desde el sentido común y pensando en las medidas tomadas en otros países. Hay una improvisación impresionante. 
-¿Cómo podemos pedir a una madre o a un padre que teletrabaje a la vez que está cuidando de sus hijos, a la vez que se encarga de la casa, a la vez que asiste en la escolarización de sus hijos gestionando deberes que llegan por vía digital (a veces con solo un ordenador en casa o sin impresora), a la vez que dejan de entrar sueldos a casa? Y ahora con el banco de horas que los padres deberán devolver a las empresas, podemos decir adiós al pequeño margen de conciliación que teníamos.
"Con el banco de horas que los padres deberán devolver a las empresas podemos decir adiós al pequeño margen de conciliación que teníamos"

-¿Es un despropósito plantear deberes diarios a niños menores de 10 años?
-No podemos plantear la cuestión de la escolarización como si todos los niños tuviesen la misma edad. No es lo mismo un niño de 3 años, de 8, de 15. Antes de los 6 años, los niños van al colegio porque sus padres trabajan; no hay una necesidad objetiva. En esas edades, aprenden a través de las experiencias sensoriales y de las relaciones interpersonales. Mandarles fichas o vídeos en plataformas es un despropósito. Lo que necesitan es material sensorial, y lo tienen en casa. Bienvenidas sean las sugerencias de los maestros, pero nada debería ser obligatorio. De 6 a 12 años, un niño no es lo suficiente maduro como para poder ser autónomo con su aprendizaje, necesita una instrucción directa. En esas edades, el uso de un ordenador conectado a Internet no es recomendable. Estamos en una situación de excepcionalidad, pero los niños no se van a morir por perderse dos o tres meses de clases.

-¿La tecnología no es útil?
-Ahora que los padres estamos viendo en primera persona que la tecnología no es la panacea para el aprendizaje en la infancia, los gurús tecnológicos no van a poder vendernos la moto tan fácilmente. La tecnología es muy útil para la vida, ¡pensemos cómo habríamos sobrevivido a esa crisis sin ella! Pero sirve para los que tenemos una cabeza amueblada, preparada para usarla. No para la escolarización de la infancia, porque en esas edades nada sustituye a un maestro de carne y hueso. Educar es un acto profundamente humano.
-Las pantallas son esta temporada una tentación aún más inevitable.
-Hay alternativas: ejercicio, lectura, cocina, limpieza, charlar por teléfono, etcétera. Y el videochatting, por Facetime o Skype, es un recurso para seguir en contacto con los seres queridos.
-¿Para los niños también?
-La recomendación de la Academia Americana de Pediatría reconoce que los medios interactivos que permiten mantener la conexión con parientes a pesar de la distancia son positivos. No es lo mismo que una película o un videojuego, porque aquí hay factor humano en directo. Es preciso que haya vínculo afectivo entre el niño y la persona con la que se chatea. El videochatting en directo con Skype o con Facetime se consideran desde el 2017 una excepción a la regla «nada de pantalla antes de los 2 años y menos de una hora de 2 a 5 años».

24/3/20

Filosofía de urxencia en estado de alarma


https://elpais.com/cultura
Destacados pensadores españoles subrayan la importancia de recuperar la cohesión social y anteponer la razón sobre el caos para salir fortalecidos de esta situación de crisis
En tiempos de crisis, la filosofía se antoja más necesaria que nunca.
En tiempos de crisis, la filosofía se antoja más necesaria que nunca.
EVA VÁZQUEZ



Solo una vez en sus 92 años el filósofo Emilio Lledó había sentido una sensación parecida a la que le embarga estos días de cuarentena por el coronavirus. “De repente, mi cabeza se ha llenado de recuerdos de la Guerra Civil. Yo era un niño, pero me vienen imágenes muy vivas. La misma inseguridad. Los hábitos del miedo: no salir a la calle, protegerse, ponerse a cubierto. Sin embargo, aquel era un miedo concreto, sabíamos quién era el enemigo. Este es un miedo abstracto, difuso, extraño. Por eso estamos tan desconcertados. Estoy desconcertado”, confiesa por teléfono desde su encierro a solas en su casa de Madrid. “Y este es el gran problema. El desconcierto no ayuda a pensar bien, cuando lo que más necesitamos en este momento es justo lo contrario: la razón contra el caos”.
La filosofía nace precisamente para intentar poner orden en el caos. El conocimiento como contrapunto al azar y el miedo. Así que ante esta gran “epifanía de la contingencia”, como la define el pensador Santiago Alba Rico, también por teléfono desde un pueblo de Ávila, la mejor arma parece ser la razón. “No hay que olvidar que atravesamos un peligroso periodo de desdemocratización y auge de los populismos. Se entiende que el estado de alarma es necesario, pero hay que tener cuidado porque esta situación puede enardecer esa tendencia. Podemos aprovechar el parón para revisar con calma nuestro modelo social o, por el contrario, dejarnos llevar por el ardor del momento y acabar como la República de Weimar”, advierte Alba Rico, recordando el ascenso de Hitler en Alemania.
Acudamos primero a los clásicos. Fernando Savater recuerda al romano Lucrecio (siglo I a. C.) y su obra De rerum natura, que contiene un pasaje en el que reflexiona sobre los estragos de la epidemia que había matado a más de 100.000 personas en Atenas cuatro siglos antes, descrita cruentamente por Tucídides en su Historia de la guerra del Peloponeso. “Siguiendo el precepto de Epicuro de intentar reducir los padecimientos de la vida, en lugar de encontrarles un sentido en un orden superior como hace el platonismo, Lucrecio propone la plena aceptación de la contingencia: no necesitamos explicaciones consoladoras, pues eso lleva irremediablemente a buscar justificaciones irracionales a lo que no entendemos. Aún hoy ocurre: el sida como castigo divino, locas teorías conspiratorias para el coronavirus…”, comenta Savater, a quien la cuarentena ha pillado “por suerte” en San Sebastián.
Savater invita a atreverse a pensar “lo peor”. “Eso no significa pensar dramáticamente. En la naturaleza no hay drama, el drama lo ponemos nosotros” aclara. “Lo que quiero decir es que hay que aprender a vivir por encima del drama. Como decía George Santayana (1863-1952): ‘Vivimos dramáticamente en un mundo que no es dramático’. Lo explica también el francés Clément Rosset (1939-2018) en su Lógica de lo peor. Puede que su pensamiento nos parezca cruel, pues no ofrece consuelo, pero en realidad proclama la alegría como fuerza mayor”.
Otra gran pensadora española, Adela Cortina, apuesta por una filosofía intermedia para afrontar este momento. “No nos va a servir ni el idealismo desarraigado, que desdeña los hechos, ni el materialismo que los ensalza y que solo conduce al conformismo. Tenemos más bien que colocarnos en una posición ilustrada: crítica pero a la vez con sentido de futuro. Y sobre todo, dialogante”, propone desde su casa en Valencia. Para ello, cree Cortina que es imprescindible recomponer la cohesión social: “Debemos recuperar el concepto de ‘amistad cívica’ de Aristóteles. Vivimos en un mundo demasiado polarizado, el enfrentamiento es constante, no hay diálogo sino batalla, los vínculos están rotos. Y no nos damos cuenta de lo importante que es la cohesión social hasta que llega una catástrofe como la que vivimos”.
De pronto, nos hemos descubierto frágiles. “La historia de la humanidad puede entenderse como una especie de carrera contra lo que no podemos controlar. A estas alturas hemos conseguido un enorme poder científico y tecnológico sobre la realidad, aunque eso tiene un efecto perverso: cuando creíamos que lo podíamos todo, la naturaleza nos pone en nuestro sitio”, comenta el filósofo y expresidente del Senado Manuel Cruz. “El globo se ha pinchado. Es hora de redimensionarnos y extraer lecciones”, plantea.
Esa lección, augura Cruz, dependerá mucho de cuál sea el desenlace de la crisis. “Si la ciencia descubre una vacuna, posiblemente nos reforcemos aún más en esa fantasía de invulnerabilidad que hemos ido creando. Si por el contrario en EE UU empieza a morir mucha gente, por ejemplo, la lectura podría ser que el capitalismo es un infierno”. Alba Rico coincide: “En plena apoteosis de lo virtual, hemos recordado que tenemos cuerpo. Supongo que de estos cuerpos encerrados y amenazados que somos ahora podría surgir una reflexión sobre nuestras relaciones sociales, económicas y políticas. Pero todavía es difícil predecir cuál va a ser la reacción, es pronto”. Cortina advierte: “No sé si conseguiremos aprender algo de todo esto. ¿Acaso aprendimos algo de la crisis de 2007?”.
Ana de Miguel reflexiona en el mismo sentido. “Podría ser el momento para salir de la insignificancia del pensamiento posmoderno que te invita a ponerte a ti y tus deseos en el centro. Es una filosofía mediocre, en realidad parece publicidad, hábil para legitimar esa mezcla de consumo y transgresión que ha predominado las últimas décadas: ‘Tú, que no admites las reglas, bebe tal ginebra’; ‘Esta es una cuenta bancaria para rebeldes’, etc.”, dice.

Trauma garantizado

Desde Barcelona, la pensadora Marina Garcés destaca también lo que podemos aprender de esta situación. “La filosofía, más que insistir en la perplejidad, nos tiene que ayudar a problematizar lo que no vemos o lo que no queríamos ver. ¿Por qué no veíamos lo que se avecinaba, cuando había tantas señales a la vista? ¿Qué ficciones sostienen lo que llamamos la vida normal? ¿Para quién funciona y hasta dónde? ¿Quién no ha formado nunca parte de ella?”, subraya, al tiempo que se pregunta: “¿Cómo saldremos de esto? ¿Más egoístas o más conscientes de la profunda injusticia que sustenta este modelo?”.
El trauma, en todo caso, está garantizado. “Los que hoy son niños posiblemente recordarán este momento como yo recuerdo la Guerra Civil”, opina Lledó. “Habrá consecuencias económicas y políticas, eso seguro, pero es que incluso nuestras relaciones personales se ven afectadas. Hay una gran paradoja ahí: por un lado se nos pide que combatamos unidos esta batalla, por otra parte no podemos estar físicamente juntos. ¿Podremos recuperar la confianza en el colectivo después de esto?”, plantea Cruz. Garcés matiza: “Hay que distinguir entre la desconfianza hacia el sistema y la desconfianza entre unos y otros”.
Toda crisis tiende a alimentar el abismo entre los individuos, recuerda Garcés. Para esquivar ese futuro indeseado, insisten los filósofos, es necesario empuñar las armas del pensamiento: la razón y los conceptos. “Y con ellos sentarnos a pensar —insiste De Miguel—. Esa sentencia que dice “primum vivere, deinde filosofare” [primero vivir, después filosofar] puede ser ideal para vender tazas de café con asa, pero no es real. El ser humano lo es porque se sienta a pensar o cuando se sienta piensa cómo quiere vivir. Y en esta situación es exactamente igual: piensa cómo quieres vivir estos días. O meses”.